Zagrożenia dla środowiska

Co roku w Polsce powstaje około trzystu tysięcy ton odpadów elektrycznych i elektronicznych. Wciąż jeszcze spora część zużytego sprzętu trafia na składowiska, albo dzikie wysypiska lub też pozostawiana jest w miejscach do tego nie przeznaczonych, takich jak: lasy, parki, pobocza dróg, śmietniki osiedlowe. Nie do końca zdajemy sobie sprawę, że ten sposób pozbywania się elektroodpadów zanieczyszcza środowisko.

Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny (elektroodpady) zaliczane są do grupy odpadów niebezpiecznych. Jest tak głównie z powodu zawartości w nich substancji i pierwiastków niebezpiecznych – groźnych dla życia, zdrowia i środowiska. Do głównych substancji zawartych w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym należą przede wszystkim:
 
  • Azbest – używa się go w urządzeniach elektrycznych i elektronicznych ponieważ ma dobre właściwości izolacyjne. Po przedostaniu się do powietrza może być przyczyną wielu groźnych chorób, np. raka płuc.
     
  • Bar – jest używany przy produkcji monitorów. U zwierząt prowadzi do zmian ciśnienia i pracy serca (brak jest informacji o wpływie na zdrowie ludzi).
     
  • Beryl – wchodzi w skład płyt głównych, stosowany przy produkcji klawiatur. Powoduje choroby nowotworowe. Wdychany z powietrzem wywołuje choroby płuc w tym także raka płuc
     
  • Brom – stosowany jest w komputerach. Po przeniknięciu do organizmu człowieka lub zwierzęcia może spowodować schorzenie układu rozrodczego lub problemy neurologiczne.
     
  • Chrom – używany jest jako powłoka antykorozyjna. Powleka się nim elementy metalowe, aby nie korodowały i ładnie wyglądały. Gdy przedostanie się do organizmu człowieka, może spowodować zaburzenia układu krążenia i choroby skóry. Szczególnie niebezpieczny jest kwas chromowy wywołujący poważne uszkodzenia narządów wewnętrznych. Ma działanie rakotwórcze i mutagenne.
     
  • Kadm – znaleźć go można w bateriach urządzeń elektrycznych, występuje głównie w bateriach niklowo-kadmowych oraz w elektrodach. Stosowany jest do wyrobu tworzyw sztucznych i barwników. Zaburza czynności nerek, funkcje rozrodcze, metabolizm wapnia i wywołuje zmiany nowotworowe.
     
  • Lit – używany jest do produkcji baterii i akumulatorów. Wpływa negatywnie na układ pokarmowy, moczowy, krwionośny, nerwowy. Prowadzi do niedoczynności tarczycy i powoduje choroby skóry.
     
  • Nikiel – podobnie jak kadm i lit używany jest do produkcji baterii. Gdy przedostanie się do organizmu w dużym stężeniu, uszkadza błony śluzowe, upośledza funkcjonowanie wątroby, może powodować zmiany w składzie szpiku kostnego i przyspieszać zmiany nowotworowe.
     
  • Ołów – wykorzystywany jest w elektronice przy stopach lutowniczych, także w lampach kineskopowych, świetlówkach i w akumulatorach. Gdy trafi na składowisko odpadów komunalnych, z czasem przeniknie do gleby i wody, a stamtąd do roślin stanowiących paszę dla zwierząt lub nasz bezpośredni pokarm. W organizmie kumuluje się np. w szkielecie, wątrobie, nerkach, mózgu. Ma silne działanie mutagenne, neurotoksyczne, rakotwórcze.
     
  • PCB (polichlorobifenyl) – pełni w urządzeniach funkcje chłodzące, smarujące i izolujące. Po dostaniu się do wód gruntowych przenika do gleby i atmosfery. Kumuluje się w tkance tłuszczowej ludzi i zwierząt. Może być przyczyną m.in. uszkodzenia wątroby, zaburzeń funkcji rozrodczych, osłabienia odporności, zaburzeń neurologicznych i hormonalnych, opóźnień w rozwoju niemowląt.
     
  • Rtęć – zawarta jest w wyłącznikach, podświetlaczach, wyświetlaczach ciekłokrystalicznych, termostatach, lampach fluorescencyjnych, a także w niektórych rodzajach baterii. Jeśli trafi do zbiorników wodnych lub gleby, a później przeniknie wraz z powietrzem lub pożywieniem do mózgów ludzi i zwierząt, może powodować zaburzenia wzroku, słuchu, mowy, koordynacji ruchów, żucia i połykania.
     
  • R-12 (freon) – jest to syntetyczny gaz złożony z węgla, chloru i fluoru. Ze względu na bardzo dobre właściwości termodynamiczne gaz ten był powszechnie stosowany jako czynnik chłodniczy w lodówkach, zamrażarkach, klimatyzatorach. Najwięcej szkodliwego freonu znajdziemy w starych lodówkach i zamrażarkach, w izolacji wykonanej z pianki poliuretanowej, występuje on także w układzie chłodniczym. Jest szczególnie szkodliwy dla warstwy ozonowej. Na szczęście od 1998 roku nie wolno go stosować w urządzeniach elektrycznych. Jeśli jednak ktoś ma starą lodówkę – jest w niej z pewnością freon.
     
  • Związki chlorowcoorganiczne – zawierają w swojej budowie chlor, brom, fluor lub jod. Ze względu na zdolności izolacyjne, są powszechnie stosowane w elektronice. Przykładem takiego związku jest polichlorek winylu (PVC) stosowany m.in. w okablowaniu, w elementach konstrukcyjnych komputerów (w ramach i obudowach). Innym związkiem chlorowcoorganicznym są polibromowane bifenyle, które są składnikiem tworzyw sztucznych używanych przy produkcji obudów sprzętu komputerowego. Dzięki temu elementy te są niepalne. Związkami chlorowcoorganicznymi o wysokiej szkodliwości są także polichlorowane bifenyle (PCB). Dawniej stosowano je w produkcji tworzyw sztucznych oraz jako ciecze dielektryczne w transformatorach i w kondensatorach.

Aktualności


Współpracujemy